“Ben Zarar Vermedim” Cümlesinin Ardındaki Büyük Soru

​Hayatta bazı cümleler vardır; ilk duyulduğunda insanı haklı çıkarıyor gibi görünür, hatta bir savunma kalkanı oluşturur. “Ben zarar vermedim” de bu cümlelerden biridir.

​Bir insan, kendisini değerlendirirken çoğu zaman yaptığı yanlışlara bakar. Birine kötü davranmadıysa, bir haksızlık yapmadıysa, bir zarara sebep olmadıysa kendisini sorumluluk sınavından geçmiş kabul eder. Oysa hayat yalnızca yapılan kötülüklerden ibaret değildir. Bazen asıl mesele, yapılması gereken yerde ne yaptığımızdır.

​Çünkü sorumluluk, sadece zarar vermemek değildir. Sorumluluk; sahip olduğumuz imkânı, bilgiyi, makamı, zamanı ve gücü doğru yerde kullanabilme bilincidir.

​Bir insanın elinde bir sorunu çözme fırsatı varken hiçbir şey yapmaması, her zaman “tarafsızlık” olarak değerlendirilebilir mi? Bir haksızlığı görüp susmak, bir yanlışı düzeltme imkânı varken görmezden gelmek, bir insanın hayatına dokunabilecekken yalnızca kendi rahatını düşünmek gerçekten zararsız bir davranış mıdır?

​Belki doğrudan bir yara açmayız. Belki birini kıran sözler söylemeyiz. Belki bir başkasının hayatını zorlaştıracak açık bir eylemde bulunmayız. Ancak bazen eksik kalan bir destek, ertelenen bir yardım veya kullanılmayan bir imkân da sonuçları olan bir tercihtir.

​Toplumların gelişmesi, sadece kötü insanların azalmasıyla değil; iyi insanların sorumluluk almasıyla mümkün olur. Çünkü dünyayı değiştirenler yalnızca yanlış yapanlara karşı çıkanlar değildir. Aynı zamanda doğru olanı inşa etmek için çaba gösterenlerdir.

​Bir doktorun görevi yalnızca hastasına zarar vermemek değildir; iyileştirmek için bilgisini ve emeğini ortaya koymaktır. Bir öğretmenin görevi yalnızca öğrencilerine kötü davranmamak değildir; onların ufkunu genişletmek, geleceğine katkı sunmaktır. Bir yöneticinin görevi yalnızca yanlış karar almamak değildir; adil, üretken ve güven veren bir ortam oluşturmaktır.

​Yetki arttıkça sorumluluk da artar. Çünkü bazı insanlar sadece kendi hayatlarını değil, başkalarının hayatlarını da etkileyen konumlarda bulunur. Böyle durumlarda “Ben yanlış yapmadım” demek yeterli bir ölçü değildir. Asıl soru şudur: “Doğru olanı yapmak için ne kadar çaba gösterdim?”

​Günümüzde sıkça karşılaştığımız bir anlayış var: Kendini yalnızca hatasız olmakla tanımlamak. Oysa hatasız olmak ile faydalı olmak arasında büyük bir fark vardır.

​Bir insan çevresine zarar vermeden yaşayabilir. Ancak hayatın gerçek değeri, sadece kimseye yük olmamakla ölçülmez. İnsan, dokunduğu hayatlarla, oluşturduğu iyiliklerle ve bıraktığı olumlu etkilerle anlam kazanır.

​Elbette herkesin gücü aynı değildir. Her insan her sorunu çözemez. Herkes büyük değişimlerin öncüsü olmak zorunda da değildir. Ancak herkesin kendi bulunduğu yerde yapabileceği bir şey vardır. Bazen bir söz, bazen bir destek, bazen bir adalet duygusu, bazen de sadece doğru zamanda gösterilen bir cesaret büyük farklar oluşturabilir.

​Bu nedenle kendimize sormamız gereken soru belki de artık değişmelidir.

​“Ben zarar verdim mi?” sorusu önemlidir; ancak tek başına yeterli değildir.

​Daha derin olan soru şudur:

“Benim varlığım, bulunduğum yere ne kattı?”

​Çünkü insan sadece bıraktığı yaralarla değil, iyileştirdiği yerlerle de hatırlanır.

​Sadece zarar vermemek, temiz bir vicdanın başlangıcı olabilir.

Ama fayda sağlamak, insan olmanın daha yüksek bir sorumluluğudur.

​Belki de gerçek olgunluk, kendimizi “Ben kimseye zarar vermedim” diyerek savunmakta değil; “Ben elimden gelen iyiliği yaptım mı?” diye kendimizi sorgulayabilmektedir.

​Faruk Kavaklı

#köşeyazısı